Op deze site proberen we zoveel mogelijk informatie te geven over onbewerkt vlees, bewerkt vlees en rood vlees. Veroorzaakt bewerkt vlees kanker? Wat is bewerkt vlees? Hoe ongezond is bewerkt vlees nou echt? Moet je geen bewerkt vlees meer eten? Welke hoeveelheden zijn verantwoord? Wat zijn de alternatieven?

WHO: relatie tussen bewerkt vlees en kanker

In oktober 2015 verscheen een rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waarin gezegd wordt dat bewerkt vlees kanker kan veroorzaken. Een werkgroep van 22 wetenschappers uit tien landen bekeek de resultaten van 800 epidemiologische studies uit de hele wereld, en trok vervolgens de conclusie dat mensen die bewerkt vlees eten een grotere kans hebben dat ze darmkanker krijgen dan mensen die geen bewerkt vlees eten. Volgens de WHO verhoogt het dagelijks eten van 50 gram bewerkt vlees de kans op het ontwikkelen van darmkanker met 18 procent ten opzichte van mensen die deze hoeveelheid niet eten.

Bewerkt vlees ongezond - salamiDe International Agency for Research on Cancer (IARC), onderdeel van de WHO, vindt de bewijzen zo sterk dat ze het eten van bewerkt vlees inschaalt als “kankerverwekkend voor mensen”. De organisatie plaatst bewerkt vlees daarmee in groep 1, dezelfde categorie waarin ook kankerverwekkende stoffen als asbest, tabak en alcohol zitten. Dat is een groep stoffen staan waarvan bewezen is dat ze kankerverwekkend zijn. (meer informatie over de groepsindeling van de IARC). Dat wil nog geenszins zeggen dat bewerkt vlees even schadelijk is als de andere stoffen in deze categorie, maar uiteraard heeft dit nogal wat onrust veroorzaakt.

“De kans dat een individu darmkanker ontwikkelt vanwege zijn consumptie van bewerkt vlees blijft klein, maar de kans groeit naarmate hij meer vlees consumeert,”

Kurt Straif, een van de onderzoekers.

Bewerkt vlees - worstjes

Ook verband rood vlees en darmkanker

De onderzoekers ontdekten ook een verband tussen het eten van rood vlees en kanker, maar dit verband is minder duidelijk te leggen. Vandaar dat rood vlees in categorie 2A – Waarschijnlijk kankerverwekkend – is ingedeeld.

Onder rood vlees valt – niet verrassend – al het vlees dat een donkerrode kleur heeft voordat het wordt bereid. Het gaat om vlees van zoogdieren zoals rund, varken en schaap.

Reacties uit de vleeswaren-branche

De vleeswarenindustrie is uiteraard niet blij met de IARC indeling van bewerkt vlees in groep 1. De Vereniging voor de Nederlandse Vleeswarenindustrie (VNV) stelt dat het risico van kanker afhankelijk is van meer factoren, zoals leeftijd, aanleg, dieet, leefomgeving en leefstijl. Dat is het uiteraard ook, maar dat wil nog niet zeggen dat het IARC daarmee ongelijk heeft.

Bovendien kun je volgens de VNV niet zonder vleeswaren want die bevatten belangrijke voedingsstoffen zoals proteïnen, vitaminen en ijzer.

Ook het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) is niet blij met het rapport “Mensen zijn omnivoren, ingesteld om vlees te eten. Al duizenden jaren proberen we het vlees langer houdbaar te maken” zegt een woordvoerder van het CBL. Volgens hem is alles wat de consument te veel eet, slecht. “Maar om bewerkt vlees nu in hetzelfde rijtje te zetten als kankerverwekkende stoffen als asbest gaat mij te ver. Dit mag niet gaan leiden tot een nieuwe E-nummer-hetze”, aldus de woordvoerder.

Wat is bewerkt vlees?

Bewerkt vlees is vlees dat de een of andere bewerking heeft ondergaan om het langer houdbaar te maken of de smaak te veranderen. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan roken, drogen, zouten van vlees of het toevoegen van conserveringsmiddelen.

Bewerkt vleesVoorbeelden van bewerkt vlees zijn:

  • Knak(worstjes)
  • Hotdogs
  • Ingeblikt vlees
  • Bacon
  • Spek
  • Salami
  • Ham
  • Rookworst

Ook hamburgers en gehakt vallen in de categorie bewerkt vlees als ze zijn geconserveerd met zout of chemische additieven. Op de pagina “Bewerkt vlees en onbewerkt vlees” vindt je een uitgebreider overzicht van zowel bewerkt als onbewerkt vlees.

Hoeveel bewerkt vlees mag je eten?

Volgens het rapport van de WHO vergroot iedere 50 gram vleeswaren per dag de kans op darmkanker met 18 procent ten opzichte van mensen die geen bewerkt vlees eten. Dat betekent dus dat het nuttigen van 100 gram vleeswaren per dag het risico al met 36 procent zou doen toenemen.

Een plak ham of boterhamworst weegt zo’n 15 gram. Volgens de VNV eten Nederlanders gemiddeld 20 gram vleeswaren per dag, aanzienlijk minder dan de 50 gram die als overmatig wordt gezien. Dat komt dus neer op iets meer dan één plak vleeswaren per dag. Dat mag dan het gemiddelde zijn, de kans is groot dat een flinke groep Nederlanders meer dan 50 gram vleeswaren per dag nuttigt. Als je 4 boterhammen met vleeswaren mee naar je werk neemt zit je al op 60 gram.

En als je dan ook regelmatig 75-100 gram bewerkt vlees bij de warme maaltijd eet kun je zo maar op 100-150 gram per dag zitten.

Gelukkig is het allemaal niet zo erg als het lijkt. De percentages die het IARC noemt zijn relatieve percentages, wanneer deze vertaald worden in absolute getallen valt het allemaal nog wel mee met de risico’s. Zie onze pagina
“De risico’s van bewerkt vlees” voor meer informatie en concrete cijfers. Maar hoe dan ook, de kans op kanker neemt toe bij het eten van bewerkt vlees.

Welke kanker krijg je van bewerkt vlees?

In  het onderzoek gaat het om (dikke) darmkanker. De kans op maagkanker zou ook toenemen door bewerkt vlees, maar dat bewijs is minder hard. Van elke honderd Nederlanders krijgen er 4 tot 5 op enig moment in hun leven darmkanker. Dat zijn er zo’n 15.000 per jaar. De meesten daarvan zijn tussen de 60 en 79 jaar.

Het aantal patiënten met dikke darmkanker neemt wel steeds verder toe. In 2000 waren er 6.000 patiënten, en in 2013 was dit gestegen tot ruim 9.000.

Bewerkt rood vleesMeer risico’s bewerkt rood vlees

Het naast elkaar zetten van onderzoeken heeft eerder al aangetoond dat bewerkt rood vlees het risico op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten ook vergroot. Mensen die al diabetes hebben eten beter helemaal geen rood vlees, omdat dit bij hen de kans op hart- en vaatziekten met bijna de helft (42%) vergroot.

 

Disclaimer

Wij besteden de uiterste zorg aan de betrouwbaarheid en actualiteit van de gegevens op deze website. Desondanks kunnen onjuistheden en onvolledigheden voorkomen. Wij wijzen iedere vorm van aansprakelijkheid van de hand voor onvolkomenheden dan wel onjuistheden in de op of via deze site weergegeven informatie.